Derleme makale nasıl yazılır?
Derleme makale, bir konudaki yayımlanmış çalışmaları belirli bir soru etrafında toplayıp sentezler ve alanın nereye vardığını, neyin bilinmediğini gösterir. Önce derleme türünü (geleneksel, sistematik, kapsam derlemesi ya da meta-analiz) seçer, tarama yönteminizi açıkça yazar ve çalışmaları tek tek değil temalar hâlinde tartışırsınız.
Güncellendi: · Papernity ekibi
Derleme türleri
- Geleneksel (anlatı) derleme: Yazarın seçtiği çalışmalarla bir konuyu kavramsal olarak tartışır; yöntem esnektir ama seçim ölçütleri yine de belirtilmelidir.
- Sistematik derleme: Önceden belirlenmiş bir soru, tarama stratejisi ve dahil etme/dışlama ölçütleriyle yürütülür; raporlamada çoğunlukla PRISMA 2020 kontrol listesi kullanılır.
- Kapsam (scoping) derlemesi: Bir alandaki çalışmaların türünü ve yoğunluğunu haritalar; etki büyüklüğü değil kapsam sorusu sorar.
- Meta-analiz: Sistematik derlemeye dahil edilen nicel çalışmaların sonuçlarını istatistiksel olarak birleştirir.
Derleme makalenin yapısı
Derleme makaleler de genellikle giriş, yöntem, bulgular (sentez), tartışma ve sonuç bölümlerinden oluşur. Yöntem bölümü hangi veritabanlarında, hangi yıllar arasında, hangi anahtar kelimelerle tarama yaptığınızı ve çalışmaları hangi ölçütlerle seçtiğinizi anlatır. Sistematik derlemelerde taramadan son örnekleme kadar her adımda kaç çalışmanın elendiğini gösteren akış şeması beklenir.
Sentez: derlemenin asıl katkısı
Bir derlemeyi değerli kılan, çalışmaları özetlemesi değil, onları karşılaştırarak yeni bir resim çizmesidir. Çalışmaları temalara, yöntemlere ya da bulgularındaki uyum ve çelişkiye göre gruplayın; her temanın sonunda o grubun ne gösterdiğini ve neyi göstermediğini söyleyin. Tablo, her çalışmanın örneklemini, yöntemini ve ana bulgusunu bir arada görmeyi kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- • Tarama yöntemini ve seçim ölçütlerini yazmamak.
- • Çalışmaları "X (2020) şunu bulmuştur" diye tek tek sıralamak.
- • Yalnızca bulguları destekleyen çalışmaları dahil etmek.
- • Güncel çalışmaları atlamak ya da tarama tarihini belirtmemek.
- • Sonuçta alan için somut bir araştırma gündemi sunmamak.
Kontrol listesi
- ☐ Derleme türü ve araştırma sorusu açık mı?
- ☐ Veritabanları, yıl aralığı ve anahtar kelimeler yazıldı mı?
- ☐ Dahil etme ve dışlama ölçütleri belirtildi mi?
- ☐ Çalışmalar temalar hâlinde sentezlendi mi?
- ☐ Sistematik derlemede PRISMA kontrol listesi ve akış şeması var mı?
Papernity burada ne yapar?
Papernity açık veritabanlarında kaynak bularak ya da yalnızca senin yüklediğin PDF’lerle çalışarak literatürü temalar hâlinde sentezleyen bölümler hazırlar. Makale motorunda derleme ve kavramsal inceleme için Serbest Stil formatı kullanılır; kendi verin yoksa yöntem bölümü kaynak seçimini ve analitik yaklaşımı anlatan literatür temelli bir bölüm olarak yazılır.
Neyi yapmaz
- • Sistematik derleme protokolünü (PRISMA akış şeması, kayıt, iki hakemli tarama) senin yerine yürütmez.
- • Meta-analiz için istatistiksel birleştirme yapmaz.
- • Taramanın eksiksiz olduğunu garanti etmez; kendi tarama stratejini belgelemelisin.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Derleme makale kaç kaynakla yazılır?
Sabit bir sayı yoktur; geleneksel derlemelerde onlarca, sistematik derlemelerde taranan kayıt sayısı binlerle, dahil edilen çalışma sayısı ise sorunun genişliğine göre değişir. Ölçü, sorunuzu kapsayan çalışmalara ulaşıp ulaşmadığınızdır.
Derleme makale özgün çalışma sayılır mı?
Derleme veri toplamaz ama sentezi ve vardığı sonuçlar özgün bir katkıdır. Akademik değerlendirmelerde derleme ve araştırma makalelerinin nasıl sayıldığı kurumdan kuruma değişir.
Sistematik derleme ile geleneksel derleme farkı nedir?
Sistematik derleme önceden tanımlanmış, tekrarlanabilir bir tarama ve seçim süreci izler; geleneksel derleme ise yazarın seçimine dayanır ve daha kavramsal bir tartışma sunar.