Tezde problem durumu nasıl yazılır?
Problem durumu, genelden özele ilerleyerek alandaki bir boşluğu kaynaklarla gösterir ve bu boşluğun neden çözülmesi gerektiğini anlatır. Bölüm, araştırmanın amacını ve problem cümlesini ortaya koyan bir paragrafla biter; giriş bölümünün omurgasıdır.
Güncellendi: · Papernity ekibi
Problem durumu ile problem cümlesi farkı
Problem durumu birkaç paragraflık bir gerekçelendirmedir: konuyu tanıtır, alanda ne bilindiğini özetler ve neyin bilinmediğini gösterir. Problem cümlesi ise bu gerekçenin vardığı tek soru ya da ifadedir; çoğu zaman "... arasında bir ilişki var mıdır?" ya da "... nasıl deneyimlemektedir?" biçimindedir.
Jürinin aradığı şey, boşluğun sizin varsayımınız değil, literatürün gösterdiği bir eksiklik olmasıdır. Bu yüzden problem durumunun her iddiası bir kaynağa dayanmalıdır.
Huni yapısı: dört adım
Problem durumunu geniş bir bağlamdan başlayıp sizin sorunuzda daralan bir huni gibi kurun:
- Genel bağlam: Konunun toplumsal, bilimsel ya da uygulamadaki önemi; mümkünse güncel bir veri ya da politika belgesiyle.
- Bilinenler: Alanda yapılmış çalışmaların ortak bulguları; tek tek özet değil, sentez.
- Boşluk: Çalışılmamış bir örneklem, çelişen bulgular, eskimiş veri ya da test edilmemiş bir ilişki.
- Bu çalışma: Boşluğu nasıl ele aldığınız ve problem cümleniz.
Boşluğu nasıl kanıtlarsınız?
Boşluk iddiası en sık itiraz edilen cümledir. "Bu konuda hiç çalışma yapılmamıştır" yerine taramanızın kapsamını belirtin: hangi veritabanlarında, hangi yıllar arasında, hangi anahtar kelimelerle aradığınızı bilmek jüriyi ikna eder. Çelişen bulgular varsa her iki tarafı da kaynaklarıyla gösterin; çelişki, kendi başına güçlü bir gerekçedir.
Örnek boşluk paragrafı
Uzaktan eğitimde akademik öz-yeterlik üzerine yapılan çalışmalar büyük ölçüde lisansüstü öğrencilere ve yüz yüze programdan uzaktan eğitime geçiş dönemine odaklanmaktadır. Tamamen uzaktan yürütülen lisans programlarında öz-yeterliğin ders başarısıyla ilişkisini inceleyen çalışmalar ise sınırlı sayıdadır ve bulguları birbiriyle tutarlı değildir. Bu çalışma, söz konusu ilişkiyi tamamen uzaktan yürütülen lisans programlarında incelemeyi amaçlamaktadır.
Gerçek bir tezde her cümlenin arkasında kaynak gösterilmelidir; örnekte yapıyı göstermek için kaynaklar çıkarıldı.
Sık yapılan hatalar
- • Konunun önemini anlatıp boşluğu hiç göstermemek.
- • Boşluğu kaynaksız, kişisel gözlemle iddia etmek.
- • "Hiç çalışma yoktur" gibi doğrulanamayacak mutlak ifadeler kullanmak.
- • Literatürü kaynak kaynak özetleyip sentez yapmamak.
- • Problem cümlesi ile amaç cümlesinin birbirini tutmaması.
Kontrol listesi
- ☐ Genel bağlamdan özel soruya doğru daralan bir akış var mı?
- ☐ Boşluk en az iki üç güncel kaynakla destekleniyor mu?
- ☐ Tarama kapsamınızı (veritabanı, yıl aralığı) belirttiniz mi?
- ☐ Bölüm net bir problem cümlesiyle bitiyor mu?
- ☐ Amaç, problem cümlesinin doğrudan karşılığı mı?
Papernity burada ne yapar?
Papernity giriş bölümünü yazarken problemi açık veritabanlarında bulduğu ya da senin yüklediğin kaynaklara dayandırır; her atıf bulunan bir kaynağa bağlıdır.
Neyi yapmaz
- • Senin vermediğin bir hipotez ya da araştırma sorusu uydurmaz.
- • Boşluğun gerçekten var olduğunu senin yerine onaylamaz; tarama kapsamını sen kontrol etmelisin.
Sık sorulan sorular
Problem durumu kaç sayfa olmalı?
Sabit bir sınır yoktur; yüksek lisans tezlerinde genellikle 2–4 sayfa, doktora tezlerinde daha uzundur. Ölçü, boşluğu ikna edici biçimde göstermenizin yetip yetmediğidir.
Problem durumu giriş bölümünde mi yer alır?
Evet. Çoğu Türk tezinde giriş bölümü problem durumu, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar ve tanımlar alt başlıklarından oluşur.
Problem cümlesi soru şeklinde mi yazılır?
Nicel çalışmalarda çoğunlukla soru biçiminde, nitel çalışmalarda ise bir durumu anlamaya yönelik ifade biçiminde yazılır. Enstitünüzün ve danışmanınızın tercihine uyun.
Alt problemler nasıl belirlenir?
Ana problem cümlesini oluşturan değişkenler ya da boyutlar ayrı ayrı sorulara bölünür; her alt problemin yöntem bölümünde bir analizi olmalıdır.