Tezde yöntem bölümü nasıl yazılır?
Yöntem bölümü, araştırmanın nasıl yapıldığını başka bir araştırmacının tekrarlayabileceği ayrıntıda anlatır: desen, evren ve örneklem, veri toplama araçları, işlem ve veri analizi. Geçmiş zamanla yazılır ve her tercihin gerekçesi verilir.
Güncellendi: · Papernity ekibi
Yöntem bölümünün alt başlıkları
Türk tezlerinde yöntem bölümü çoğunlukla şu alt başlıklarla yazılır:
- Araştırma modeli (deseni): Nicel, nitel ya da karma; ilişkisel tarama, deneysel, olgubilim, durum çalışması gibi.
- Evren ve örneklem ya da çalışma grubu: Kimlerden, nasıl ve kaç kişiden veri toplandığı; örnekleme yöntemi.
- Veri toplama araçları: Ölçek, anket, görüşme formu; geçerlik ve güvenirlik bilgileri.
- Verilerin toplanması (işlem): Etik kurul izni, uygulama tarihi ve süreci.
- Verilerin analizi: Kullanılan istatistiksel testler ya da nitel analiz yöntemi ve yazılım.
Nicel ve nitel tezlerde farklar
Nicel tezlerde örneklem büyüklüğünün nasıl belirlendiği, ölçeklerin güvenirlik katsayıları ve analiz öncesi varsayım kontrolleri (normallik gibi) beklenir. Nitel tezlerde ise "örneklem" yerine çalışma grubu, amaçlı örnekleme türü, araştırmacının rolü, görüşme süreci ve inandırıcılık (geçerlik ve güvenirlik karşılığı) önlemleri anlatılır.
Gerekçelendirme: jürinin asıl sorusu
Yöntem bölümü bir prosedür listesi değildir. Her seçimin neden araştırma sorunuza en uygun yol olduğunu, mümkünse yöntem kaynaklarına atıfla açıklayın. "Bu desen, değişkenler arasındaki ilişkiyi neden-sonuç iddiası olmadan incelemeye uygun olduğu için seçilmiştir" gibi bir cümle, jürinin soracağı soruyu önceden yanıtlar.
Örnek alt başlık: Verilerin analizi
Veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Analizlerden önce verilerin normal dağılıma uygunluğu çarpıklık ve basıklık değerleriyle incelenmiş, değerlerin ±1,5 aralığında olduğu görülmüştür. Akademik öz-yeterlik ile ders başarısı arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısıyla, öz-yeterlik alt boyutlarının başarıyı yordama düzeyi ise çoklu doğrusal regresyon analiziyle incelenmiştir. Anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir.
Örnekteki ölçütler ve değerler yapıyı göstermek içindir; kendi analizinizde gerçekte yaptığınızı yazın.
Sık yapılan hatalar
- • Örneklem sayısını ya da seçim yöntemini belirtmemek.
- • Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik bilgisini, kendi örnekleminizdeki güvenirlik değeri olmadan vermek.
- • Etik kurul onayının tarih ve sayısını eklememek.
- • Analiz yöntemini, araştırma sorularıyla eşleştirmeden listelemek.
- • Yöntem bölümünde bulgu ya da yorum vermek.
Kontrol listesi
- ☐ Araştırma deseni adlandırıldı ve gerekçelendirildi mi?
- ☐ Evren, örneklem ve örnekleme yöntemi açık mı?
- ☐ Her veri toplama aracının geçerlik ve güvenirlik bilgisi var mı?
- ☐ Etik kurul izni belirtildi mi?
- ☐ Her araştırma sorusunun bir analiz yöntemi var mı?
- ☐ Başka bir araştırmacı bu bölümü okuyarak çalışmayı tekrarlayabilir mi?
Papernity burada ne yapar?
Papernity yöntem bölümünü kaynaklara dayanarak yapılandırır. Mevcut çalışmanı Word ya da PDF olarak içe aktardıysan, metnindeki örneklem, araç ve sayılar korunarak kullanılır.
Neyi yapmaz
- • Senin vermediğin bir örneklem büyüklüğü, katılımcı sayısı ya da istatistik uydurmaz; bu tür iddialar kalite denetiminde işaretlenir.
- • Etik kurul bilgilerini ya da uygulama tarihlerini senin yerine yazamaz.
Sık sorulan sorular
Yöntem bölümü hangi zamanla yazılır?
Tamamlanmış tezlerde yapılan işlemler geçmiş zamanla yazılır (toplanmıştır, analiz edilmiştir). Tez önerisinde ise gelecek zaman kullanılır.
Yöntem bölümünde kaynak gösterilir mi?
Evet. Desen, örnekleme yöntemi, ölçek geliştirme ve analiz teknikleri için yöntem kaynaklarına ve ölçeği geliştiren çalışmaya atıf yapılır.
Örneklem büyüklüğü nasıl gerekçelendirilir?
Nicel çalışmalarda güç analizi ya da evren büyüklüğüne göre örneklem hesabı, nitel çalışmalarda ise veri doygunluğu ölçütü yaygın gerekçelerdir.
Sınırlılıklar yöntem bölümünde mi yazılır?
Türk tezlerinde sınırlılıklar çoğunlukla giriş bölümünde ayrı bir alt başlıktır; bazı enstitüler yöntem ya da sonuç bölümünde ister. Kılavuzunuza bakın.